Ik ben van mening dat het falen niet zit in de TA, maar in jezelf. TA is niet simpel toe te passen, maar je hebt ervaring nodig over hoe de markt werkt. Je moet namelijk weten hoe de koers zich vormt. Hoeveel tijd het inbeslag neemt voordat de cyclus is afgerond. Ook dien je tijdig in te zien of het een kleine of een grote correctie is. Daar is veel onderzoek voor nodig.
Het is altijd erg belangrijk dat je een analyse opbouwt vanaf het begin. Enkel werken met steun- en weerstandlijnen + RSI bijvoorbeeld zal niet werken. Je moet namelijk verschillende stappen doorlopen om een goede indicatie te krijgen van het handelen.
De stappen die ik altijd doorloop zijn;
- Trend
- Stadium
- Sterkte / zwakte
- Cyclus
- Nieuws dagen
Ik maak onderscheid in drie verschillende trends, te weten;
- Major
- Minor
- Micro
De major trend is de lange trend die weken of maanden kan aanhouden. Die major trend (dag en week grafiek) is opgebouwd uit enkele minor trends (1 en 4 uur grafiek), die vaak enkele dagen aanhoudt. Die trend is weer te splitsen in de micro trend (15 en 30 minuten grafiek), ofwel op intraday basis. Natuurlijk dien je voor jezelf in te vullen op welk timeframe je handelt, maar het is erg belangrijk om de trends goed te definiëren.
Stijgende trend – hogere toppen en bodems
Dalende trend – lagere toppen en bodems
Neutrale trend – dubbele toppen en bodems
Er valt namelijk alleen maar goed geld te verdienen indien je de juiste methodes toepast op de trend. Short gaan bij een stijgende trend heeft natuurlijk geen enkele zin. Een positie innemen op het einde van de trend voor een langere periode heeft ook geen zin. Short gaan wanneer de trend nog niet neerwaarts is gebroken heeft ook geen zin. Daarom moet je weten wat de trend is, hoelang die duurt, hoeveel pips we stijgen en vooral wanneer de trend is gebroken.
De verschillende trends zeggen dus iets over de richting, maar niet over de fase. Daarom is het erg belangrijk dat je inziet dat elke trend zich in 4 stadiums vormt, te weten;
Stadium 1 – Bodemvorming / opkomst
Stadium 2 – Stijging / groei
Stadium 3 – Topvorming / stabilisatie
Stadium 4 – Daling / neergang
Het meeste geld wordt gemaakt in stadium 2 en 4. Stadium 1 en 3 zijn vaak beter geschikt voor daytrading, maar niet voor de langere termijn. Je wordt dan namelijk continu uitgestopt, wat ten koste zal gaan van je motivatie en kan leiden tot verliezen.
Je kunt dan werken met steun- en weerstandlijnen, trendlijnen of kanalen om de trend vast te stellen. Daarnaast zijn er nog allerlei indicatoren die iets zeggen over de trend, zoals;
- Moving averange
- Heiken Ashi Smoothed
- Super trend
- Trend Magic
- Bollinger Bands
- Parabolic Sar
- Enz.
Je hoeft ze natuurlijk niet allemaal te gebruiken, maar je dient wel een keuze te maken welke het beste liggen. Dat moest je vast leggen in je plan. Ik vind de MA bijvoorbeeld erg fijn. Een simpele methode is om te kijken of de koers boven of onder de MA bevind op de daggrafiek. Daarnaast kun je met 2 of 3 lijnen werken. Ik gebruik meestal 4, 9, 21, 50, 200 afhankelijk van wat ik wil weten. Soms werk ik ook met 13, 34, 55, 89, 144. Wanneer de 9 neerwaarts de 21 kruist (vooral bij een duidelijk cross), dan is dat een goed verkoop signaal, maar dat signaal dient altijd te worden bevestigd door meerdere indicatoren.
Daarnaast heb je ook oscillatoren die iets over de sterkte of zwakte kunnen melden, zoals;
- RSI
- MACD
- CCI
- Stochastic
- Enz.
Wederom is de keuze afhankelijk van je eigen inzicht. De ene haalt betere signalen uit de RSI en de ander de MACD. Beter is het om bevestiging te krijgen bij beiden.
De RSI vertoont weleens negatieve divergentie, wat wil zeggen dat je hogere toppen ziet op de grafiek, maar lagere toppen in de RSI. Daarmee kun je stellen dat de kracht afneemt waardoor de trend aan het verzwakken is.
Volume en volatiliteit kunnen ook belangrijk zijn. Een opwaartse uitbraak bij hoog volume heeft meer kracht dan bij heel laag volume. Soms is het volume zo laag, dat er geen verkopers zijn en heel weinig kopers, maar dat je toch een beweging krijgt van 1%. Volatiliteit zegt iets over het sentiment. Of er angst of onzekerheid is bijvoorbeeld. Volatiliteit kun je ook gebruiken om toppen of bodems te herkennen. Je ziet daar ook vaak patronen ontstaan en kunt TA ook toepassen. Voor de index kijk ik heel vaak naar de VIX.
Bij het beoordelen van de trend kun je kijken naar de cyclus. Het werk van Thomas DeMark is daar erg geschikt voor. Hij geeft aan dat de trend zich vormt in verschillende fase, die je kan beoordelen door simpelweg de candels te tellen. Er zijn verschillende tellingen waarbij je kijkt naar de candle van gisteren, 2, 4 of 5 dagen terug.
De trend is bijvoorbeeld stijgend, wanneer je 9 candles kunt tellen die hoger zijn dan het slot van 4 dagen geleden. Bij 9 is de eerste set-up afgerond en kan een korte correctie volgens van enkele dagen. Na die afronding begint er een nieuwe trend waarbij je uitgaat van 13 dagen, maar dat kunnen er ook meer zijn. De trend is gebroken wanneer de laatste candle komt onder het slot van 5 dagen terug. De theorie gaat natuurlijk veel verder, maar dit geeft slechts een indicatie. Daarnaast kun je ook nog werken met Elliott Wave, Joe Ross (Ross hoeken) en dergelijke.
Maar uiteindelijk is er 1 ding wat de markten echt in beweging zet en dat is het nieuws. Vaak is de inhoud niet erg belangrijk, maar wel de dag waarop het wordt gepresenteerd. De ene keer interpreteren beleggers het goed en de andere keer slecht. Dat is dus erg wisselend en heeft niet veel zin om daar te lang over na te denken. Beter is het dan om uit de markt te stappen. Maar zorg er dus altijd voor dat je op de hoogte bent van het aankomende nieuws.
In het verleden kwam het weleens voor dat ik de koers ineens zag omslaan. Ik was toen niet op de hoogte van het nieuws. Wanneer dat gebeurt dan zal je automatisch overschakelen op de automatische piloot en komen de emoties opspelen die dodelijk zijn voor je gezonde verstand.
Daarnaast moet je regels hebben, die juist emoties voorkomen. Indien je altijd precies weet wat je aan het doen bent en wat de risico's zijn, dan kan je al je emoties uitschakelen. Emoties komen alleen naar boven indien je geen enkel besef hebt van wat je aan het doen bent en er gebeurt iets onverwachts in je nadeel. Een groot verlies kan emoties op laten spelen, maar indien je een regel hebt omtrent verlies nemen, dan elimineer je die emotie. Een emotie is dus gewoon een gebrek aan regels. Schrijf daarom alles uit waar je last van hebt en programmeer jezelf met goede regels.
Dit is slechts een kleine indicatie van mijn technische analyse, maar het komt erop neer dat je zowel technische, fundamenteel als cyclisch het beoordeelt. Daarnaast is het ook goed om het sentiment in de gaten te houden. Hoe negatiever de beleggers zijn, hoe meer kans dat de bodem dichtbij is. In oktober november 2009 zag je overal verhalen over de crash van de dollar, waarbij er in november een zeer mooi herstel begon. In mei 2010 zou ineens de euro crashen, waarop uiteindelijk de bodem voor juni werd gezet. Gebruik dus forums om te zoeken naar pessimisme. Hoe extremer het pessimisme hoe dichter we bij de bodem zitten. Maar ben daar voorzichtig mee, want je moet wel weten wanneer het pessimisme over de top is.
Dus de vele verhalen die je tegenkomt of TA wel of niet klopt vind ik niet zo belangrijk. Indien het voor iemand niet werkt, dan wil dat niet zeggen dat het voor niemand werkt. Het kost namelijk jaren om jezelf daarin te bekwamen. TA zegt iets over het verleden en een klein beetje over de toekomst. Zonder weet te hebben van de cyclus en geen of weinig ervaring is het een erg moeilijke bezigheid. Dan zou ik ook zeggen dat het niet werkt. Het werkt dus nooit 100% en er kunnen inderdaad altijd omstandigheden zijn die onverwachts gebeuren zodat je niks meer aan je analyse hebt. Daarom is het de kunst om een objectief beeld te vormen en dat dagelijks te controleren of het nog steeds geldt. Je hebt daar natuurlijk makkelijkere methodes voor dan het analyseren zelf. Maak daarom een checklist waaraan de trend moet voldoen om dezelfde richting in te wijzen. Sluit posities nooit zonder goede reden, maar verhoog je stoploss in de richting van de trend. Plaats die zodanig dat je niet onnodig wordt uitgestopt.
Indien ik nu in een Boeing 747 stap en ik mag vliegen, dan wil dat niet zeggen dat ik kan vliegen. De kans is namelijk erg groot dat ik zonder ervaring en kennis zal crashen. Waarschijnlijk komen we nog geen eens van de grond. Wil dat dan zeggen dat vliegen niet werkt, of beter gezegd dat ik niet werk?
Er is maar 1 ding dat goed moet werken en dat ben jezelf. Je leert het niet makkelijk, maar indien je doorzet dan wordt het wel steeds makkelijker. Je resultaat is afhankelijk van je inzet. Na 1 jaar heb je nog lang niet voldoende kennis en ervaring over TA, dat duurt jaren.
Maak daarom een goed plan en weet wat je doet. Gebruik TA als richtlijn, maar zoek naar meerdere bevestigingen.